Digital Literacy Course Government : सरकारी डिजिटल साक्षरता कोर्सची संपूर्ण माहिती

आजच्या डिजिटल युगात मोबाईल, संगणक आणि इंटरनेट ही केवळ सुविधा न राहता गरज बनली आहे. सरकारी योजना, बँकिंग सेवा, शिक्षण, आरोग्य, नोकरी अर्ज, प्रमाणपत्रे – जवळपास प्रत्येक गोष्ट ऑनलाइन होत चालली आहे. अशा परिस्थितीत डिजिटल साक्षरता (Digital Literacy) असणे प्रत्येक नागरिकासाठी अत्यंत महत्त्वाचे ठरते. हीच गरज ओळखून भारत सरकारने विविध Digital Literacy Course Government अंतर्गत मोफत व परवडणारे डिजिटल साक्षरता कोर्स सुरू केले आहेत.

हा लेख विशेषतः त्या नागरिकांसाठी आहे, जे डिजिटल जगात आत्मविश्वासाने पाऊल टाकू इच्छितात.

हे पण वाचा : सरकारी नोकरी निवड प्रक्रिया समजून घ्या

डिजिटल साक्षरता म्हणजे नेमके काय?

डिजिटल साक्षरता म्हणजे फक्त मोबाईल वापरणे नव्हे.
यामध्ये खालील कौशल्यांचा समावेश होतो:

• संगणक आणि स्मार्टफोन योग्य पद्धतीने वापरणे
• इंटरनेट सुरक्षितपणे वापरणे
• ई-मेल, ऑनलाइन फॉर्म भरणे
• सरकारी वेबसाइट्स व अ‍ॅप्स वापरणे
• ऑनलाइन फसवणूक ओळखणे व टाळणे
• डिजिटल पेमेंट (UPI, ATM, नेट बँकिंग)

सोप्या शब्दांत सांगायचे तर, डिजिटल तंत्रज्ञानाचा सुरक्षित, योग्य आणि आत्मविश्वासाने वापर करण्याची क्षमता म्हणजे डिजिटल साक्षरता.

Government Digital Literacy Course का आवश्यक आहे?

आजही भारतात अनेक लोक डिजिटल सेवांपासून वंचित आहेत. याची प्रमुख कारणे म्हणजे:

• तांत्रिक माहितीचा अभाव
• इंटरनेट वापरण्याची भीती
• फसवणुकीची भीती
• मार्गदर्शनाची कमतरता

सरकारी डिजिटल साक्षरता कोर्स याच अडचणी दूर करण्यासाठी तयार करण्यात आले आहेत. हे कोर्स सामान्य नागरिकांच्या गरजा लक्षात घेऊन, सोप्या भाषेत व प्रत्यक्ष उपयोगी ज्ञान देतात.

भारत सरकारचे प्रमुख डिजिटल साक्षरता कोर्स

1) PMGDISHA (Pradhan Mantri Gramin Digital Saksharta Abhiyan)

हा भारत सरकारचा सर्वात महत्त्वाचा डिजिटल साक्षरता उपक्रम आहे.

PMGDISHA चे वैशिष्ट्ये:

• ग्रामीण भागातील नागरिकांसाठी
• पूर्णपणे मोफत प्रशिक्षण
• मूलभूत संगणक व इंटरनेट ज्ञान
• कोर्स पूर्ण केल्यानंतर सरकारी प्रमाणपत्र

हा कोर्स विशेषतः शेतकरी, महिला, वृद्ध नागरिक आणि ग्रामीण युवकांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

2) NDLM (National Digital Literacy Mission)

NDLM अंतर्गत नागरिकांना डिजिटल सेवांचा आत्मविश्वासाने वापर करता यावा, यावर भर दिला जातो.

या कोर्समध्ये शिकवले जाते:

• संगणकाचे प्राथमिक ज्ञान
• ऑनलाइन सरकारी सेवा वापरणे
• डिजिटल व्यवहारांची सुरक्षितता

3) CSC Digital Literacy Programs

Common Service Center (CSC) मार्फत अनेक डिजिटल साक्षरता कोर्स उपलब्ध आहेत.

CSC कोर्सचे फायदे:

• गावातच प्रशिक्षण केंद्र
• स्थानिक भाषेत मार्गदर्शन
• प्रत्यक्ष प्रात्यक्षिकांसह शिक्षण

Government Digital Literacy Course मध्ये काय शिकवले जाते?

सरकारी डिजिटल साक्षरता कोर्स फक्त सिद्धांतावर आधारित नसतात, तर प्रत्यक्ष उपयोगावर भर देतात.

अभ्यासक्रमातील मुख्य विषय:

• संगणक व मोबाइलची ओळख
• कीबोर्ड, माऊस वापर
• इंटरनेट ब्राउझिंग
• ई-मेल तयार करणे व वापरणे
• DigiLocker, UMANG, Aadhaar सेवा
• ऑनलाइन फॉर्म भरताना काळजी
• सायबर सुरक्षितता व फसवणूक टाळण्याचे उपाय

हे ज्ञान दैनंदिन जीवनात थेट उपयोगी पडते.

हे पण वाचा : तलाठी भरती साठी आवश्यक कागदपत्रे | संपूर्ण व विश्वासार्ह माहिती

डिजिटल साक्षरता कोर्स कोण करू शकतो?

या कोर्ससाठी कोणतीही उच्च शैक्षणिक पात्रता लागत नाही.

पात्रता:

• वय साधारण 14 वर्षांपेक्षा जास्त
• वाचता-लिहिता येणे पुरेसे
• संगणकाचा पूर्वानुभव आवश्यक नाही

विद्यार्थी, महिला, शेतकरी, कामगार, बेरोजगार युवक, गृहिणी – प्रत्येकासाठी हा कोर्स उपयुक्त आहे.

Government Digital Literacy Course चे फायदे

1) सरकारी सेवा सहज वापरता येतात

आधार, पॅन, रेशन, उत्पन्न दाखला, शासकीय योजना – सर्व काही स्वतः करता येते.

2) रोजगाराच्या संधी वाढतात

डिजिटल कौशल्य असलेल्या उमेदवारांना नोकरीच्या अधिक संधी मिळतात.

3) वेळ व पैसे वाचतात

एजंटवर अवलंबून राहण्याची गरज राहत नाही.

4) आत्मविश्वास वाढतो

डिजिटल व्यवहार करताना भीती कमी होते.

डिजिटल साक्षरतेमुळे समाजात होणारे बदल

डिजिटल साक्षर नागरिक म्हणजे सक्षम नागरिक.
जेव्हा प्रत्येक व्यक्ती डिजिटल सेवा वापरू शकते, तेव्हा:

• भ्रष्टाचार कमी होतो
• सेवा जलद मिळतात
• पारदर्शकता वाढते
• ग्रामीण-शहरी दरी कमी होते

यामुळे “Digital India” चे स्वप्न प्रत्यक्षात उतरते.

डिजिटल साक्षरता शिकताना घ्यावयाची काळजी

• कधीही OTP किंवा पासवर्ड शेअर करू नका
• अनोळखी लिंकवर क्लिक करू नका
• सरकारी वेबसाइट ओळखून वापरा
• कोणतीही शंका असल्यास अधिकृत CSC केंद्राची मदत घ्या

डिजिटल ज्ञानासोबत डिजिटल सावधगिरीही तितकीच महत्त्वाची आहे.

निष्कर्ष

Digital Literacy Course Government हा केवळ एक कोर्स नसून, तो आत्मनिर्भरतेकडे नेणारा मार्ग आहे. आजच्या काळात डिजिटल साक्षरता ही ऐच्छिक गोष्ट राहिलेली नाही, तर ती प्रत्येक नागरिकाची गरज बनली आहे.

जर तुम्हाला सरकारी सेवा स्वतः वापरायच्या असतील, रोजगाराच्या संधी वाढवायच्या असतील आणि डिजिटल जगात आत्मविश्वासाने वावरायचे असेल, तर सरकारी डिजिटल साक्षरता कोर्स नक्कीच करा.

डिजिटल साक्षर बना – सक्षम भारताचा भाग बना.